بررسی جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقوله صلح و خشونت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان

3 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان

چکیده

از دید «یوهان گالتونگ» جنگ صرفاً شکلی از خشونت است و صلح با ترک مخاصمه به دست نمی‌آید بلکه در نبود خشونت محقق می‌گردد. گالتونگ خشونت را اختلال و آسیب قابل اجتناب در مسیر تأمین نیازهای اولیه انسان‌ها می‌داند. از این دیدگاه خشونت بی‌عدالتی است و هر خشونتی سرآغاز زنجیره خشونت‌های بعدی می‌شود. پس برای رسیدن به صلح باید چرخه خشونت قطع شود و برای این نظور باید مناسبات ناعادلانه و تبعیض آمیز در میان ملت‌ها برچیده شود. او فرهنگ را منشأ این نوع مناسبات می‌داند. باور‌های دینی به عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی فرهنگ، نقش مهمی در برقراری صلح یا رواج خشونت دارند. مسأله پژوهش حاضر این است: نیاز‌های اولیه و اساسی انسان در آموزه‌های قرآنی چه جایگاهی دارند؟ آیا این نیازها در قرآن محترم شمرده شده و به رسمیت شناخته می‌شوند؟ این مقاله جایگاه نیاز‌های اولیه و اساسی انسان را در آیات قرآن با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی بررسی کرده، نتیجه می‌گیرد این نیازها از جایگاه بسیار والایی در قرآن برخوردار اند. همچنین قرابت مفاهیم «فساد» و «سیئه» با «خشونت» و قرابت مفهوم «محاربه به قصد فساد فی الارض» با «تروریسم» و تعیین مجازات‌های سنگین برای آن نشان دهنده عزم اسلام برای مبارزه با خشونت و تروریسم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

ـ