نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• حمید عباس زاده

استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

قرآن کریم همواره سرچشمه الهام هنری و آفرینش‌های ادبی عربی‌سرایان است. در یک نگاه کلی، تأثیرپذیری از این کتاب آسمانی دو لایه دارد: فکری و زبانی. روش بینامتنی یکی از شیوه‌های مناسب برای رصد این تأثیر زبانی و فکری است. بر پایه این روش، هیچ اثر بشری خودبسنده نیست، بلکه باید آن را امتداد آثار پیشین دید. متن‌ها و پدیدآورندگان آن‌ها، در داد و ستد فکری و زبانی با یکدیگرند.
هدف این نوشتار توصیفی تحلیلی، آشنایی با دیدگاه‌های شاعر نامدار شیعی کمیت بن زید اسدی (م. 126 ق.) درباره رخدادهای جامعه اسلامی و تحلیل قرآنی آن‌هاست. از این رو به بررسی بینامتنیت مفهوم و پیشینه آن در ادبیات عربی و نیز گونه‌های آن اشاره شده است و پس از معرفی مختصر القصائد الهاشمیات، جلوه‌های بینامتنیت مستقیم و غیر مستقیم در نمونه‌های شعری کمیت بررسی و تحلیل شده‌اند.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که دو گونه بینامتنیت قرآنی مستقیم و غیر مستقیم در القصائد الهاشمیات دیده می‌شود. شاعر، هم از ساختارها و ترکیب‌های قرآنی بهره جسته و هم از گفتمان و جهان‌بینی قرآن. کمیت در پرتو قرآن به مثابه یک شاعر متعهد و مکتبی و به انگیزه نشر و پاسداری از تفکر شیعی با تمرکز روی موضوعاتی همچون: امامت، ولایت، یادآور شدن فضایل خاندان عصمت و طهارتM ، شفاعت و نیز افشاگری انحراف‌های حاکمان وقت، رسالت خویش را با همسان‌سازی کردار آنان با مظاهر استبداد در قرآن به انجام رسانیده است.

کلیدواژه‌ها

• قرآن کریم
• بینامتنیت
• کمیت بن زید اسدی
• ولایت

موضوعات

• زبان شناسی

عنوان مقاله [English]

Reflection of Revelation in the Poetries of Kumait-Ibn-Zaid Asadi

نویسنده [English]

• Hamid Abbas Zadeh

Assistant professor at Razavi University of Islamic Sciences

چکیده [English]

The Holy Quran has always been the source of artistic inspiration and literary creations of Arabs. In summary, the impact of this heavenly book has two layers: intellectual, and linguistic. The intertextual approach is one of the appropriate ways to observe this linguistic and intellectual influence. According to this method, no human work is self-sufficient, but it must be seen alongside previous works. The texts and their creators are in intellectual and linguistic exchange. The purpose of this descriptive-analytical paper is to get acquainted with the views of the renowned Shi'ite poet Kumait-Ibn-Zaid Asadi (d. 126 AH) on the events of Islamic society and their Qur'anic analysis. Hence, the intertextuality of the concept and its background in Arabic literature and its varieties is mentioned. And after a brief introduction of al-Qas'id-al-Hashemiyat, the effects of direct and indirect intertextuality have been studied and analyzed in Kumait’s poetic samples. The findings of this study show that there are two types of direct and indirect Qur'anic intertextuality in al-Qas'id-al-Hashemiyat. The poet has taken advantage of both the Qur'anic structures and compositions and discourse and worldview of Qur'an as well. Kumait in the light of the Qur'an as a committed and educated poet and motivated to promote Shiite thought, focusing on such topics as Imamate, guardianship, remembrance of the virtues of the Prophet’s household, intercession, and exposing the deviations of the rulers of the time, He has fulfilled his mission by matching their actions with the manifestations of despotism in the Qur'an.

کلیدواژه‌ها [English]

• Holy Quran
• Intertextuality
• Kumait-Ibn-Zaid Asadi
• Guardianship