نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• حسین براتی

گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

مرجع پرسش در آیۀ «وَاسْأَلْ مَنْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رُسُلِنَا...» (الزخرف/45) از مسائل اختلافی در تفسیر این آیه است. مفسران، این مرجع را پیامبران پیشین، مؤمنان اهل‌کتاب یا کتاب‌ها و تعالیم آسمانی دانسته‌اند؛ بااین‌حال، نقش آیه در وحدت سیاقی و انسجام معنایی سورۀ زخرف کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهۀ حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر تحلیل کارکردهای بلاغی امر به سؤال در قرآن و وحدت سیاقی و موضوعی سورۀ زخرف درصدد تبیین مرجع پرسش و جایگاه این آیه در ساختار سوره است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امر به سؤال در قرآن لزوماً برای کسب آگاهی از امری مجهول به کار نمی‌رود، بلکه گاه کارکردی تقریری، احتجاجی و تثبیتی دارد؛ ازاین‌رو، استفهام آیۀ 45 نیز بیش از آنکه در مقام درخواست یک پرسش حقیقی باشد، برای تثبیت حقیقتی روشن و قطعی به کار رفته است. همچنین بررسی ساختار سوره نشان می‌دهد که آیۀ 45 در نقطۀ کانونی سیر احتجاجی آن قرار دارد و میان مباحث پیشین دربارۀ شرک و آیات پس از آن دربارۀ دعوت پیامبران پیوند برقرار می‌کند. بر این اساس، پاسخ پرسش مطرح‌شده در آیه را می‌توان در شواهد درون‌متنی سوره، به‌ویژه در گزارش دعوت ابراهیم، موسی و عیسی(ع)، پی گرفت. نتیجه آنکه آیۀ 45 با ارجاع به سنت مشترک رسولان الهی، بر وحدت دعوت آنان در نفی شرک و دعوت به توحید تأکید می‌کند و دعوت پیامبر(ص) را در امتداد همین سنت توحیدی قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• سورۀ زخرف
• آیۀ 45
• وَاسْأَلْ مَنْ أَرْسَلْنَا
• سیاق
• توحید
• معراج
• وحدت دعوت انبیا

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

The Referent of the Question in Verse 45 of Sūrat al-Zukhruf: An Analysis in Light of the Sūrah’s Contextual and Thematic Unity

نویسنده [English]

• Hossein Barati

Ferdowsi University of Mashhad

چکیده [English]

The referent of the question in the verse, “And ask those whom We sent before you of Our messengers...” (al-Zukhruf 43:45), is a matter of disagreement in its interpretation. Commentators have identified the referent as previous prophets, believing People of the Book, or heavenly scriptures and teachings. Nevertheless, the role of this verse in the contextual unity and semantic coherence of Sūrat al-Zukhruf has received little attention. Using a descriptive-analytical method and drawing on the rhetorical functions of the imperative to ask in the Qur’an and the contextual and thematic unity of the sūrah, this study seeks to clarify the referent of the question and the position of the verse within its structure. The findings show that the imperative to ask in the Qur’an is not necessarily used to obtain information about an unknown matter; rather, it may serve assertive, argumentative, and confirmatory functions. Accordingly, the imperative in verse 45 functions less as a genuine request for information than as a means of affirming a clear and certain truth. The analysis further shows that verse 45 occupies a focal position in the sūrah’s argumentative progression, linking the preceding discussions of polytheism with the subsequent verses concerning the prophetic mission. The study concludes that the verse refers to the common tradition of the divine messengers, emphasizing the unity of their message in rejecting polytheism and calling to monotheism, and situating the Prophet’s mission within this monotheistic tradition.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sūrat al-Zukhruf
• Verse 45
• “And Ask Those Whom We Sent”
• Context
• Monotheism
• Miʿrāj
• Unity of the Prophets’ Message