نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

• فاطمه صلاحی ¹
• سیدجعفر علوی ²

¹ طلبۀ سطح 4، رشته تفسیر تربیتی، مکتب نرجس(س)، مشهد، ایران.

² دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

چکیده

دعا به‌عنوان نیایشی فطری و برخاسته از عمق وجود انسان، همواره در متون دینی، به‌ویژه قرآن کریم و صحیفۀ سجادیه تأکید شده است. این پژوهش با تمرکز بر آیۀ ۶۲ سورۀ نمل (أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ)، به بررسی سازوکار تأثیر حالت اضطرار در استجابت دعا و کشف دستاوردهای معنوی و روان‌شناختی این پدیده می‌پردازد. با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی و مطالعۀ کتابخانه‌ای، یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اضطرارْ تنها یک شرط ظاهری برای اجابت نیست، بلکه با ایجاد دگرگونی درونی، مسیر استجابت را هموار می‌سازد. دستاورد نوین این تحقیق، تبیین «مدل پنج‌مرحله‌ای گذار از اضطرار به استجابت» بر اساس تحلیل دقیق متون دینی است که شامل مراحل زیر است: 1. احساس درماندگی و تذلل؛ ۲. ابراز درماندگی با تضرع؛ ۳. ناامیدی از غیر خدا و انقطاع قلب؛ ۴. رسیدن به مقام خلوص و صدق نیت؛ ۵. قرب الهی و استجابت.

کلیدواژه‌ها

• دعا
• اضطرار
• مضطر
• استجابت

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

Investigating the Impact of the State of Spiritual Distress (Iḍṭirār) on the Acceptance of Supplications, Centered on Verse 62 of Sūrat al-Naml and the Ṣaḥīfa al-Sajjādiyya

نویسندگان [English]

• Fateme Salahi ¹
• Seyed Jafar Alavi ²

¹ Level Four Student in Educational Exegesis, Narjes (pbuh) Seminary School, Mashhad, Iran.

² Associate Professor, Department of Jurisprudence and Legal Foundations, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran.

چکیده [English]

Supplication (Duʿāʾ), as an innate form of worship arising from the depths of human existence, holds a central position in Islamic texts, particularly the Holy Qur’an and the Ṣaḥīfa al-Sajjādiyya. This study focuses on verse 62 of Sūrat al-Naml – “Is He not [best] who responds to the distressed one (al-muḍṭarr) when he calls upon Him...?” – to examine the mechanisms through which the state of distress (ḥālat al-iḍṭirār) influences the acceptance of supplications and to elucidate its concomitant spiritual and psychological fruits. Employing a descriptive-analytical method and library research, the findings reveal that distress is not merely an external condition for response; rather, it catalyzes a profound inner transformation that paves the way for divine response. The novel contribution of this research is the formulation of a “Five-Stage Model of Transition from Distress to Acceptance,” derived from a meticulous analysis of the sacred texts. This model comprises the following stages: 1) The realization of helplessness and humility; 2) The expression of helplessness through earnest imploration; 3) Despair from all other-than-God and the heart’s detachment from created means; 4) Attainment of sincerity (ikhlāṣ) and purity of intention; 5) Divine proximity (qurb) and the acceptance of the supplication.

کلیدواژه‌ها [English]

• Supplication (Duʿāʾ)
• Distress (Iḍṭirār)
• Al-Muḍṭarr (The Distressed One)
• Acceptance (Istijābah)
• Ṣaḥīfa al-Sajjādiyya