پژوهشی تحلیلی در دیدگاه های تفسیری ابوالقاسم کعبی بلخی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

دانش تفسیر وامدار تلاشهای مفسرانی است که به شرح و تبیین کتاب الهی پرداخته اند. برخی از این تفاسیر از میان رفته اند ولی دیدگاه های صاحبان آنها در بخشی از آیات به جا مانده است. از این گروه ابوالقاسم کعبی بلخی متکلم و مفسر معتزلی است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی به بررسی آراء وی در تفسیر می پردازد و روشن می شود که وی با روش قرآنی عقلی به تفسیر آیات می پردازد و برای سیاق و ظرایف تعبیری در شناخت مقصود خداوند متعال اهمیت زیادی قائل است. از این رو مقصود از کلماتی که ابراهیم با آنها آزموده شد را امامت می داند که خداوند آن را اتمام کرد و به انجام رساند. همچنین در سوره قیامت نظر مشهور را کنار می نهد و مقصود از قرآن را قرائت نامۀ اعمال می داند. استدلالهای عقلی و کلامی نیز در برداشتهای وی جایگاه ویژه ای دارد و بر اساس آن آدم را قبله نه مسجود فرشتگان می داند و بهشت آدم را زمینی می داند و «عالم ذر» را نمی پذیرد و عقول بنی آدم را گواه ربوبیت خداوند می داند. همچنین حکومت و خلافت را که عهد الهی است برای کافران و ستمگران مشروع نمی داند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analytical research in the interpretive views of Abolghasem Kaabi Balkhi

نویسندگان [English]

  • Hasan Kharaghani
  • AliAkbar Rostami
  • Ali Fahiml
دانشگاه علوم اسلامی رضوی
چکیده [English]

The knowledge of interpretation owes much to the efforts of the commentators who have described the divine book. Some of these interpretations have been lost, but the views of their owners are left in some of the verses. This article examines his views in interpretation with a descriptive-analytical method and it becomes clear that he interprets verses with a rational Qur'anic method and attaches great importance to contexts and interpretive subtleties in knowing the meaning of God Almighty. Hence, the meaning of the words with which Ibrahim was tested is Imamate, which God completed and fulfilled.Also, in Surah Al-Qiyamat, he rejects the famous view and considers the purpose of the Qur'an to be the reading of deeds. Rational and theological arguments also have a special place in his interpretations, according to which he considers man as the qibla, not the mosque of angels, and considers heaven as earthly and does not accept the "world of particles" and considers the intellects of human beings as evidence of God's Lordship. He also does not consider the rule and caliphate, which is a divine covenant, legitimate for the infidels and oppressors. It is also one of his interpretive topics in Quranic recitations and jurisprudence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Abolghasem Kaabi Balkhi
  • Quran Interpretation
  • Interpretive views
  • Interpretive Methods