تبیین ادله و مستندات «نظام‌ واره معنایی» قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد دانشگاه فردوسی مشهد(نویسنده مسئول)

3 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد ایران

چکیده

از ابعاد زبان‌شناختیِ متن قرآنی که مُهر تأییدی بر جنبه اعجاز و وحیانی بودن این کلامِ الهی نهاده، نظامِ معناسازی و روابط بینامتنی در سطوح گوناگونِ «مفاهیم، آیه‌ها و سوره‌ها» است. اتخاذ این شیوه نظم‌پذیری که می‌توان از آن، تحت عنوان«نظم شبکه‌ای متنِ قرآنی» یاد نمود، کارکردهای فراوانی را در فرآورده‌های تفسیری به ارمغان می‌آورد. از جانبی‌دیگر، لزوم تمسک به نگرش جامع نگرانه و تشکیل نظام‌ واره‌هایِ قرآن‌بنیان، مستلزم مبنایابی درون دینی است. این‌مقاله، با اتخاذ رویکردی پسینی، از رهگذر استنطاق در کاربست‌های قرآنی، علاوه بر بازکاوی دو تعبیرِ هم‌سویِ قرآنی، یعنی ایضاح شعاعِ دلالت «مثانی»(زمر،23)، بر روابط درون‌متنی قرآن؛ و هماهنگی آیاتِ آن در ساحت کلان متن(نساء،82)؛ از رهگذر تمسک به پاره‌ای از احادیث معصومان(ع)، به تبیین ادله درون دینی«نظام ‌واره معنایی قرآن کریم»پرداخته است. لذا، این پیوندهایِ شبکه‌ای، نه‌تنها در ابعادِ «مفهومی» بلکه در گستره روابط شبکه‌ایِ«بینا آیه‌ای» و «بیناسوره‌ای» درمتن قرآنی، قابل‌ ارائه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

تبیین ادله و مستندات «نظام‌ واره معنایی» قرآن کریم

نویسنده [English]

  • hasan naghizadeh 2
2 razavi
چکیده [English]

از ابعاد زبان‌شناختیِ متن قرآن کریم که مُهر تأییدی بر جنبه اعجاز و وحیانی بودن این کلامِ الهی نهاده، نظامِ معناسازی و روابط بینامتنی در سطوح گوناگونِ «مفاهیم، آیه‌ها و سوره‌ها» است. اتخاذ این شیوه نظم‌پذیری که می‌توان از آن، تحت عنوان«نظم شبکه‌ای متنِ قرآنی» یاد نمود، کارکردهای فراوانی را در فرآورده‌های تفسیری مفسران به ارمغان می‌آورد. از جانبی‌دیگر، لزوم تمسک به نگرش جامع نگرانه و تشکیل نظام‌واره‌هایِ قرآن‌بنیان، مستلزم مبنایابی درون دینی است. با این‌مقاله، با اتخاذ رویکردی پسینی، از رهگذر استنطاق در کاربست‌های قرآنی، علاوه بر بازکاوی دو تعبیرِ هم‌سویِ قرآن کریم، یعنی ایضاح شعاعِ دلالت «مثانی»(زمر،23)، بر روابط درون‌متنی قرآن؛ و هماهنگی آیاتِ آن، در ساحت کلان متن(نساء،82)؛ از رهگذر تمسک به پاره‌ای از احادیث معصومان(ع)، به تبیین ادله درون دینی«نظام‌واره معنایی قرآن کریم»پرداخته است. لذا، این پیوندهایِ شبکه‌ای، نه ‌تنها در ابعادِ «مفهومی» بلکه در گستره روابط شبکه‌ایِ «بیناآیه‌ای» و «بیناسوره‌ای» درمتن قرآنی، قابل‌ ارائه است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • مثانی
  • نظمِ ساختاری
  • نظام‌واره
  • سیستم
  • شبکه