نوع مقاله : پژوهشی
نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران
چکیده
مفهوم «کلمه باقیه» در آیه ۲۸ سوره زخرف از دیرباز از مباحث اختلافی میان مفسران قرآن بوده است. درباره مرجع ضمیر «ها» در تعبیر «جَعَلَهَا کَلِمَةً بَاقِیَةً» و مقصود از «کلمه باقیه»، دیدگاه‌های مختلفی همچون کلمه توحید، اسلام، وصیت، نبوت و امامت مطرح شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ تطبیقی و بر پایه اصل تفسیر قرآن به قرآن، با بررسی ارتباط آیات ۲۶ تا ۲۹ سوره زخرف با دعاهای حضرت ابراهیم(ع) در سوره‌های بقره(126) و ابراهیم(37)، تبیینی نو از این مفهوم ارائه می‌دهد. بر پایه یافته‌های پژوهش، آیات یادشده از ساختاری مشترک شامل سه مؤلفه «اعلام برائت»، «دعا» و «پاسخ الهی» پیروی می‌کنند. بر این اساس، «کلمه باقیه» ناظر به دعای برخاسته از برائت ابراهیمی است که در قالب درخواست امنیت و روزی برای حرم الهی و اهل آن تحقق یافته و خداوند با توسعه دامنه بهره‌مندی دنیوی، پاسخ آن را تکمیل کرده است. پژوهش همچنین روایات تفسیری مربوط به این آیات را بر اساس معیار عرضه بر قرآن و ارزیابی رجالی بررسی کرده و نتیجه می‌گیرد که «کلمه باقیه» در معنای ظاهری آیه، بیش از آنکه یک گزاره صرفاً اعتقادی باشد، سنتی الهی بر پایه دعاست که با آثار تاریخی و عینی، زمینه بازگشت انسان‌ها به توحید را فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Enduring Word: Abrahamic Disavowal as a Lasting Supplication: A Comparative Analysis of Qur’anic Verses 26–29 of Sūrat al-Zukhruf and Verse 126 of Sūrat al-Baqarah
نویسنده [English]
- Seyyed Hossein Karimpour
Assistant Professor of Islamic Education, Rudsar Branch, Islamic Azad University
چکیده [English]
The concept of the “enduring word” (kalimatun bāqiyah) in Qur’anic verse 28 of Sūrat al-Zukhruf has long been debated among Qur’anic exegetes. Interpretations of the referent of the pronoun hā in jaʿalahā kalimatan bāqiyah and the meaning of the “enduring word” include the word of divine unity, Islam, Abraham’s testament, prophethood, and imamate. Using an analytical-comparative method and the principle of interpreting the Qur’an through the Qur’an, this study examines verses 26–29 of Sūrat al-Zukhruf in relation to Abraham’s supplications in Sūrat al-Baqarah (2:126) and Sūrat Ibrāhīm (14:37). The findings show that these passages share a threefold structure: declaration of disavowal, supplication, and divine response. Accordingly, the “enduring word” can be understood as a supplication arising from Abraham’s disavowal of polytheism, expressed in his request for security and sustenance for the Sacred Sanctuary and its inhabitants. God’s response extends worldly sustenance to disbelievers as well, albeit temporarily. The study also evaluates relevant exegetical traditions through the criteria of conformity with the Qur’an and assessment of their chains of transmission. It concludes that, in the apparent meaning of the verse, the “enduring word” is not merely a doctrinal proposition but a divinely established tradition rooted in Abraham’s supplication, whose enduring historical effects provide a context for humanity’s return to monotheism.
کلیدواژه‌ها [English]
- Enduring Word (Kalimatun Bāqiyah)
- Abraham’s Supplications
- Abrahamic Disavowal
- Sūrat al-Zukhruf 43:28
- Sūrat al-Baqarah 2:126
)