نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• سمیه سلمانیان

استادیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

چکیده

تعبیر قرآنی ﴿فَرَدُّوا أَیْدِیَهُمْ فِی أَفْوَاهِهِمْ﴾ در آیه ۹ سوره ابراهیم، به دلیل ساختار تصویری و ظرفیت‌های دلالی، از جمله تعابیری است که مفسران در تبیین معنای آن دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی وجوه تفسیری این تعبیر و تحلیل پیوند تصویر حسی و دلالت کنایی آن، به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به آرای مفسران و شواهد زبان عربی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اقوال تفسیری در دو محور کلی قرار می‌گیرد: نخست، برداشت‌های حسی از رفتار مخالفان؛ مانند گاز گرفتن انگشتان از شدت خشم، قرار دادن دست بر دهان از روی تعجب یا استهزاء، و اشاره برای واداشتن پیامبران به سکوت؛ و دوم، برداشت‌های مجازی و بلاغی، مانند تکذیب سخن پیامبران، امتناع از پذیرش حق و ردّ حجت‌ها و نعمت‌های الهی. بررسی سیاق آیه و ارتباط ﴿فَرَدُّوا أَیْدِیَهُمْ فِی أَفْوَاهِهِمْ﴾ با ﴿وَقَالُوا إِنَّا کَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ﴾ نشان می‌دهد که دیدگاه‌های مبتنی بر تغییر مرجع ضمایر یا حمل «الأیدی» بر معنای نعمت‌ها و حجت‌ها با دشواری‌هایی مواجه است. این تعبیر از یک سو تصویری محسوس از واکنش مخالفان ارائه می‌کند و از سوی دیگر، با توجه به کارکرد ارتباطی رفتار، می‌تواند به‌صورت کنایی بر سکوت، انکار، ردّ سخن و امتناع از پذیرش دعوت آنان دلالت داشته باشد. بنابراین، معنای حسی و دلالت کنایی را نمی‌توان لزوماً دو معنای متعارض دانست؛ بلکه پیوند آن دو، ظرفیت چندمعنایی تعبیر را آشکار می‌سازد، بی‌آنکه همه وجوه تفسیری نقل‌شده به‌طور هم‌زمان و قطعی مراد آیه باشند.

کلیدواژه‌ها

• آیه ۹ سوره ابراهیم
• تفسیر تطبیقی
• چندمعنایی
• تصویر حسی
• دلالت کنایی
• سیاق قرآنی

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of the Interpretive Views on the Qur’anic Expression “Faraddū Aydiyahum Fī Afwāhihim” in Light of the Relationship between Sensory Imagery and Figurative Meaning

نویسنده [English]

• Somayeh Salmanian

Assistant Professor, Department of Theology, bu -Ali Sina University

چکیده [English]

The Qur’anic expression ﴿فَرَدُّوا أَیْدِیَهُمْ فِی أَفْوَاهِهِمْ﴾ (Ibrāhīm 14:9), owing to its vivid imagery and multiple semantic possibilities, has generated diverse interpretations among Qur’anic exegetes. This study comparatively examines the exegetical interpretations of the expression and analyzes the relationship between its sensory imagery and figurative implication. Using a descriptive-analytical method and drawing on major exegetical sources and Arabic linguistic evidence, the study classifies these interpretations into two broad categories: sensory interpretations concerning the opponents’ physical behavior, including biting their fingers out of anger, placing their hands over their mouths in astonishment or mockery, and gesturing toward their mouths to silence the prophets; and figurative and rhetorical interpretations, including denial of the prophets’ words, refusal to accept the truth, and rejection of their proofs and blessings. An examination of the Qur’anic context, particularly the relationship between ﴿فَرَدُّوا أَیْدِیَهُمْ فِی أَفْوَاهِهِمْ﴾ and ﴿وَقَالُوا إِنَّا کَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ﴾, reveals difficulties in interpretations requiring a change in the antecedents of the pronouns or interpreting “al-aydi” as blessings or proofs. The findings indicate that the expression provides a vivid sensory representation of the opponents’ reaction and, through the communicative function of the gesture, can figuratively signify silence, denial, rejection of speech, and refusal to accept the prophets’ message. Thus, the interaction between its sensory and figurative dimensions reveals its capacity for polysemy, without implying that all reported exegetical possibilities are simultaneously and definitively intended by the verse

کلیدواژه‌ها [English]

• Verse 9 of Sūrah Ibrāhīm
• Comparative Exegesis
• Polysemy
• Sensory Imagery
• Figurative Implication
• Qur’anic Context