نوع مقاله : پژوهشی
نویسندگان
1 دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه خراسان. دانش آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه رضوی
2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی
چکیده
تحقق حیات اجتماعی متعادل و پایدار مستلزم وجود همبستگی و هماهنگی میان اعضای جامعه است، بااین‌حال اختلافات اجتماعی همواره به‌عنوان پدیده‌ای تاریخی و گریزناپذیر در جوامع انسانی حضور داشته و در صورت فقدان شناخت و مدیریت صحیح، آثار زیان‌باری بر انسجام اجتماعی بر جای گذاشته است. بررسی پیشینه نشان می‌دهد که پژوهش‌های قرآنی عمدتاً بر تبیین عوامل وحدت اجتماعی تمرکز داشته‌اند و عوامل بروز اختلافات اجتماعی، به‌عنوان مرحله‌ای پیشینی و بنیادین، کمتر به‌صورت مستقل و نظام‌مند از منظر قرآن کریم مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. این خلأ پژوهشی، ضرورت تحلیل علّی و واقع‌گرایانه ریشه‌های اختلافات اجتماعی را بر اساس منطق درون‌متنی قرآن آشکار می‌سازد.
هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل بروز اختلافات اجتماعی از دیدگاه قرآن کریم و سامان‌دهی آن‌ها در چارچوبی منسجم و چندمحوری است. بر همین اساس، سؤال اساسی پژوهش آن است که قرآن کریم اختلافات اجتماعی را معلول چه عوامل بنیادینی می‌داند و این عوامل بر پایه چه منطقی قابل طبقه‌بندی‌اند. روش پژوهش، تحلیلی–تفسیری و مبتنی بر تفسیر موضوعی قرآن کریم است؛ بدین معنا که با استقرای روشمند آیات مرتبط با مفاهیمی چون اختلاف، نزاع، بغی، تفرقه و فساد اجتماعی، و تحلیل سیاقی و مفهومی آن‌ها با بهره‌گیری از تفاسیر معتبر، مضامین مشترک استخراج و از طریق استقرای تحلیلی در قالب محورها‌ی کلان صورت‌بندی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
“The Factors Contributing to the Emergence of Social Conflicts from the Perspective of the Holy Quran”
نویسندگان [English]
- Ehsan Nazari 1
- Hasan Kharaghani 2
1 PhD in Qur;anic Sciences and Hadith at Razavi University of Islamic Sciences. Graduate of Level 3 of the Khorasan religious seminary.
2 Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Razavi University of Islamic Sciences
چکیده [English]
The realization of a balanced and sustainable social life requires solidarity and harmony among members of society. Nevertheless, social conflicts have always been present in human societies as a historical and seemingly inevitable phenomenon, and when they are not properly understood or managed, they leave detrimental effects on social cohesion. A review of the literature indicates that Quranic studies have predominantly focused on explaining the factors contributing to social unity, while the causes of social conflicts—despite constituting a prior and foundational stage—have received comparatively limited independent and systematic examination from the perspective of the Holy Quran. This research gap highlights the necessity of a causal and realistic analysis of the roots of social conflicts based on the internal logic of the Quranic text.
The objective of the present study is to identify and analyze the factors leading to the emergence of social conflicts from the perspective of the Holy Quran and to organize them within a coherent, multi-dimensional framework. Accordingly, the central research question examines which fundamental factors the Holy Quran considers responsible for social conflicts and on what logical basis these factors can be classified. The research adopts an analytical–interpretive method grounded in thematic exegesis of the Holy Quran. This involves a systematic induction of verses related to concepts such as conflict, dispute, transgression, fragmentation, and social corruption, followed by contextual and conceptual analysis with reference to authoritative Quranic commentaries. Through analytical induction, shared themes are extracted and structured into overarching categories.
کلیدواژه‌ها [English]
- The Holy Quran
- Social conflict
- Social corruption
- Social division
- Causes of social conflicts
)