نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

• مهدی آریان فر ¹
• نعمت الله متوکل ²

¹ استادیار، گروه علوم قرآن و تفسیر، دانشکده علوم قرآنی بجنورد، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران

² دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد، گروه علوم قرآن و تفسیر، دانشکده علوم قرآنی زاهدان، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران

چکیده

یکی از مهمترین اهداف بعثت انبیاء و نزول قرآن برقراری عدالت در سطح فرد و جامعه و رفع ظلم است. در بسیاری از موارد تحقق این اصل مهم در سایه دادخواهی میسر می شود. از این رو تمامی دعاوی و شکوائیه ها و محاکم قضایی مبتنی بر دادخواهی می باشد. از آنجا که شناخت ابعاد مختلف دادخواهی در قرآن کریم در ابتدا نیازمند بازشناسی واژگان مرتبط با آن می باشد. این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی از طریق گردآوری داده ها و اطلاعات با کمک منابع کتابخانه‌ای، در صدد کشف هندسه واژگانی مرتبط با دادخواهی در قرآن کریم برآمده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مفهوم دادخواهی در قرآن فراتر از نگاه فقهی و حقوقی، مفهوم عامی است که حاکی از نوعی کنش انسانی همراه با فریاد و درخواست است. گرچه واژه دادخواهی و معادل آن مانند تظلم در قرآن بکار نرفته است اما مفهوم دادخواهی را می‌توان از دل واژگانی مانند: اشتکاء، تحاکم، استصراخ، استغاثه، نداء، قول و انتصار به دست آورد. مشروط به اینکه بارمعنایی فریاد و درخواست را داشته باشند که در این صورت به دلالت مطابقی و تضمنی بیانگر دادخواهی خواهند بود. اقزون برآن واژگانی مانند ظلم، اختلاف، مشاجره و منازعه نیز به دلالت التزامی بستر ساز دادخواهی هستند. پژوهش پیش رو با نگاه فرا حقوقی و با هدف کشف و تحلیل و بررسی مصداقی واژگان مزبور در قرآن کریم سامان یافته است.

کلیدواژه‌ها

• دادخواهی
• قرآن کریم
• دلالت های واژگانی
• معادل های مستقیم
• دلالت های التزامی

موضوعات

• معناشناسی

عنوان مقاله [English]

An Analytical Reexamination of Qur'anic Lexical Indications Surrounding “Seeking Justice"

نویسندگان [English]

• Mahdi Arianfar ¹
• Nematollah motavakel ²

¹ University of Quranic Sciences and Teachings, Qom (Faculty of Quranic Sciences, Bojnourd)

² The Department of Quranic Sciences and Exegesis, Faculty of Quranic Sciences of Zahedan, University of Quranic Sciences and Teachings, Qom, Iran

چکیده [English]

One of the most important objectives of the prophets’ missions and the revelation of the Qur’an is to establish justice at both individual and social levels and to eliminate oppression. In many cases, realizing this crucial principle is achieved through seeking justice. Therefore, all claims, complaints, and judicial courts are based on the concept of seeking justice. Understanding the various dimensions of seeking justice in the Qur’an initially requires recognizing the vocabulary associated with it. This research, using a descriptive-analytical method and library sources, aims to uncover the lexical framework related to seeking justice in the Qur’an. The findings show that the concept of seeking justice in the Qur’an is broader than jurisprudential and legal perspectives; it reflects a human action accompanied by outcry and request. While terms such as “seeking justice” or “redress” do not explicitly appear in the Qur’an, the concept can be drawn from words like ishtikā’, tahākum, istisrākh, istighātha, nidā’, qawl, and intisār when they carry the semantic load of outcry and request. Moreover, words such as zulm (oppression), ikhtilāf (dispute), mushājara (argument), and munāzaʿa (conflict) by implicative indications (dalālāt iltizāmī) create the context for seeking justice. This study aims to analyze these terms and their instances in the Qur’an.

کلیدواژه‌ها [English]

• : Seeking Justice
• Holy Qur’an
• Lexical Indications
• Direct Equivalents
• Implicative Indications