نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

گروه معارف، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

چکیده

وجوب جهاد، فی‌الجمله یکی از احکام ضروری اسلام است که افزون بر برخورداری از خاستگاه قرآنی و روایی، مستند به حکم عقل و بنائات عقلایی می‌باشد. اما آنچه امروزه جهان اسلام شدیداً از آن رنج می‌برد عملیات‌های انتحاری است که با عنوان جهاد فی سبیل الله در بین مسلمین و در اماکن عمومی، مساجد و مشاهد مشرفه انجام می‌شود، چه آن‌که این مسئله سبب شده است تا اتهام خشونت‌طلبی و تروریسم به‌نادرستی متوجه مسلمانان و مکتب اسلام گردد و اسلام به‌عنوان دینی جنگ‌طلب معرفی شود. این آسیب آن‌گاه تشدید می‌شود که اشخاصی درصدد مستند ساختن آن به آموزه‌های دینی بر آیند تا از این رهگذر، مشروعیت آن را در مراتب مختلف فرض، ندب، سنت و ... اثبات نمایند. ازاین‌رو، تحقیق و پژوهش در جهت نقد چنین تئوری‌هایی ضروری است. تحقیق حاضر سعی دارد تمسک عالم وهابی، مسلم جودت، به‌عنوان نمونه‌ای از تفکر وهابیت، را در مشروع‌انگاری چنین عملیات‌هایی، بر پایۀ استناد به آیات قرآن و با روش توصیفی - تحلیلی و عمدتاً با تمرکز بر تفاسیر و آرای عالمان و مفسران اهل‌سنت نقد نماید. بررسی آیات اذن جهاد و تفاسیر اهل‌سنت نشان داده است که عملیات‌های انتحاری در بین مسلمانان مصداق جهاد فی سبیل الله نبوده است و توجیه قرآنی ندارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An Analytical Study of Qur’anic Evidence for the Legitimization of Suicide Operations in the Thought of Muslim Joudat

نویسندگان [English]

  • Soghra Farzaneh
  • Alireza Abdolrahimi
  • Seyyed Hassan ʿĀmeli

Department of Education, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran.

چکیده [English]

The obligation of jihad, in general terms, is one of the essential rulings of Islam, rooted not only in the Quran and prophetic traditions but also supported by reason and rational human conventions. However, what the Muslim world severely suffers from today is suicide operations carried out under the name of jihad fi sabil Allah in public places, mosques, and holy shrines. This issue has unjustly led to accusations of violence and terrorism against Muslims and the Islamic creed, portraying Islam as a militant religion. The problem intensifies when some individuals attempt to ground such acts in religious teachings, seeking to prove their legitimacy at various levels of obligation, recommendation, or tradition. Therefore, scholarly critique of such theories is essential. This study, using a descriptive-analytical method and focusing mainly on Sunni exegeses and the views of Sunni scholars and exegetes, critiques the Wahhabi scholar Muslim Joudat’s reliance on Quranic verses to legitimize such operations. An examination of the verses permitting jihad and their interpretations in Sunni sources shows that suicide operations among Muslims do not constitute an instance of jihad fi sabil Allah and have no Quranic justification.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critique of Wahhabism
  • Suicide Operations
  • Offensive Jihad
  • Verses of Rulings (Āyāt al-Aḥkām)
  1. قرآن کریم
  2. نهج البلاغه
  3. آلوسی، محمود بن عبدالله. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  4. ابن‌سعد، ابوعبدالله. (1968م). الطبقات الکبری، (تحقیق احسان عباس). بیروت: دار صادر.
  5. ابن‌عبدالوهاب، محمد. (1415ق). الرسائل الشخصیة. ریاض: دار العاصمة.
  6. ابن‌ماجه، محمد بن یزید. (بی‌تا). سنن ابن ماجه، (تحقیق ابراهیم عطوه عوض). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  7. ابن‌قدامه، احمد ابن محمد. (1405ق). المغنی. بیروت: دار الفکر.
  8. ابن‌‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
  9. ابن‌تیمیه، محمد. (1418ق). السیاسة الشرعیة، (چاپ اول). عربستان سعودی: وزارة الشؤون الإسلامیة.
  10. انیس، ابراهیم؛ منتصر، عبدالحلیم؛ صوالحی، عطیه و احمد، محمد خلف‌الله. (۱۴۲۵ق). المعجم الوسیط، (ویرایش ۴). قاهره: مکتبة الشروق الدولیة.
  11. برجی، یعقوب‌علی. (۱۳۸۶ش). ترور و دفاع مشروع. قم: هجرت.
  12. جمعی از نویسندگان. (بی‌تا). دانشنامۀ امام علی علیه‌السلام. تهران: پایگاه تخصصی عاشورا.
  13. جودت، مسلم. (2010م)، العملیات الاستشهادیة فی میزان الشریعة. بیروت: مکتبة دار البشائر الإسلامیة.
  14. جودت، مسلم. (بی‌تا). إشکالیة العملیات الاستشهادیة. فذکّر، ش. ۱۲.
  15. جودت، مسلم. (2010م). فقه المقاومة. بیروت: دار الفکر.
  16. جوهری، اسماعیل بن حماد. (1404ق). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم للملایین.
  17. حلبی شافعی، ابوالفرج. (بی‌تا). السیرة الحلبیة. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  18. حلی، جمال‌الدین. (۱۴۰۷ق). کشف المراد. قم: دفتر تبلیغات.
  19. حلی، جمال‌الدین. (۱۴۱۲ق). تحریر الأحکام الشرعیة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  20. ذهبی، شمس‌الدین. (1420ق). إثبات الشفاعة، (تحقیق ابراهیم باجس عبدالمجید). مصر: أضواء السلف.
  21. زحیلی، وهبه مصطفی. (1403ق). الفقه الإسلامی و أدلته. دمشق: دار الفکر.
  22. زمخشری، محمود بن عمر. (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏. بیروت: دار الکتب العربی.
  23. سجستانی، ابوداوود سلیمان بن اشعث. (۱۴۳۲ق). سنن أبی‌داوود. بیروت: دار الرسالة العالمیة.
  24. سیاح، احمد. (1330ش). فرهنگ جامع. تهران: کتابفروشی اسلام.
  25. شاطبی، ابواسحاق. (۱۴۲۲ق). الموافقات. بیروت: دار المعرفة.
  26. شهید اول، محمد بن مکی. (۱۴۱۰ق). اللمعة الدمشقیة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
  27. صادقی تهرانی، محمد. (1406ق). الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنة. قم: فرهنگ اسلامی.
  28. طباطبایى، سید محمدحسین. ( 1374ش). ترجمۀ تفسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
  29. طبری، محمد بن جریر. (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة.
  30. طوسی، محمد بن حسن. (1414ق). الأمالی. قم: مؤسسة البعثة.
  31. عاصمی النجدی، عبدالرحمن بن محمد. (1417ق). الدرر السنیة فی الأجوبة النجدیة. بی‌جا: بی‌نا.
  32. عاملی، سید حسن. (1399ش). آتش تأویل بر خرمن تنزیل. اردبیل: نشر مکارمی.
  33. فخر رازی، محمد بن عمر. (1420ق). التفسیر الکبیر. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  34. فیروزآبادی، مجدالدین. (1407ق). القاموس المحیط. بیروت: دار الکتاب العربی.
  35. قرضاوی، یوسف. (2003م). الفتاوى المعاصرة. قاهره: دار الشموع.
  36. محقق داماد، سید مصطفی؛ تقی‌زاده، شیما. (1389ش). بررسی فقهی حقوقی عملیات استشهادی و عملیات انتحاری. نامۀ الهیات، دورۀ 12.
  37. محقق حلی، نجم‌الدین. (۱۴۰۸ق). شرائع الاسلام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  38. مطهری، مرتضی. (1378ش). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
  39. مکارم شیرازی، ناصر، و همکاران. (1371ش). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
  40. ملامحمدعلی، امیر. (1384ش). مشروعیت عملیات استشهادی از دیدگاه فقهای معاصر شیعه و اهل‌سنت، حصون، ش. 5.
  41. نجف‌زاده، مهدی؛ جمالی، جواد. (1398ش). نشانه‌شناسی عملیات انتحاری در گروه‌های تکفیری اسلامی. مطالعات ملی، 20 (77)، 127-144.
  42. نسایی، احمد بن شعیب. (1421ق). السنن الکبری. بیروت: مؤسسة الرسالة.
  43. https://www.noormags.ir  
  44. https://fa.wikipedia.org/wiki
  45. https://ensani.ir/fa/article/85850