نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• رحمان عشریه

دانشیار گروه تفسیر دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

این پژوهش با هدف واکاوی معناشناختی حوزه «نَشَرَ» و واژگان هم‌خواستگاه آن شامل: «بَثَّ»، «شَتَتَ»، «نَثَرَ»، «بَعْثَرَ»، «نَسَفَ» و «فَرَّقَ» در قرآن کریم، با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی شبکه معنایی این واژگان پرداخته است. یافته‌های تحقیق که با روش تحلیل مؤلفه‌ای و مقایسه‌ای حاصل شده، نشان می‌دهد که اگرچه تمامی این واژگان در حوزه معنایی کلان «نَشَرَ» قرار می‌گیرند، اما هر یک دارای مؤلفه‌های معنایی متمایز و شبکه دلالتی منحصربه‌فردی هستند؛ به گونه‌ای که «بَثَّ» بر پراکندگی سازمان‌یافته و کنترل‌شده مانند انتشار موجودات، «شَتَتَ» بر تفرق ذاتی و گسست ناهمگن مانند پراکندگی قلوب، دلالت دارد «نَثَرَ» بر افشاندن بی‌نظم و غیرقابل بازگشت مانند پراکندگی ذرات، «فَرَّقَ» بر جداسازی آگاهانه و ایجاد مرز، و از همین ریشه بر پراکنده‌سازی دلالت دارد. «بَعْثَرَ» بر دگرگونی ناگهانی و آشکارسازی کامل در قیامت و «نَسَفَ» بر نابودی کامل و برکندن ریشه‌ای دلالت دارد. در این میان، واژه محوری «نَشَرَ» با تأکید بر گستردگی تدریجی، احیاءبخشی و حرکت به سوی وحدت مانند زنده شدن زمین و برانگیخته شدن مردگان، در تقابل معناشناختی با سایر واژگان قرار می‌گیرد. نتیجه نهایی آن است که گزینش هدفمند هر یک از این واژگان در بافت‌های خاص قرآنی، نه تنها ظرفیت معنایی این واژگان را در انتقال مفاهیم هستی‌شناختی و معادشناسی نشان می‌دهد، بلکه درک عمیق‌تری از دقائق تفسیری و بلاغی قرآن کریم فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

• قرآن کریم
• معناشناسی
• تحلیل مؤلفه‌ای
• پیوند های مفهومی
• حوزه معنایی
• نَشَر

موضوعات

• معناشناسی

عنوان مقاله [English]

Semantic Analysis of the Semantic Domain of "Nashra" in the Holy Quran Based on Conceptual Links

نویسنده [English]

• Rahman Oshriyeh

Associate Professor, University of Holy Quran

چکیده [English]

This study aims to analyze the semantic domain of “نَشَرَ” and its cognate words including: “بَثَّ”, “شَتَتَ”, “نَثَرَ”, “بَعْثَرَ”, “نَسَفَ” and “فَرَّقَ” in the Holy Quran, and has examined the semantic network of these words using a descriptive-analytical method. The findings of the study, which were obtained by the method of component and comparative analysis, show that although all of these words are included in the macro-semantic domain of “نَشَرَ”, each of them has distinct semantic components and a unique semantic network; In a way that “بَثَّ” indicates organized and controlled dispersion such as the spread of beings, “شَتَتَ” indicates inherent separation and heterogeneous rupture such as the scattering of hearts, “نَثَرَ” indicates disorderly and irreversible scattering such as the scattering of particles, “فَرَّقَ” indicates conscious separation and creation of a boundary, and from this root indicates dispersion. “بَعْثَرَ” indicates sudden transformation and complete revelation on the Day of Judgment, and “نَسَفَ” indicates complete destruction and uprooting. Meanwhile, the pivotal word “نَشَرَ” stands in semantic contrast with other words by emphasizing gradual expansion, revival, and movement towards unity such as the coming to life of the earth and the resurrection of the dead. The final result is that the purposeful selection of each of these words in specific Quranic contexts not only demonstrates the semantic capacity of these words in conveying ontological and eschatological concepts, but also provides a deeper understanding of the interpretive and rhetorical details of the Holy Quran.

کلیدواژه‌ها [English]

• Holy Quran
• semantics
• component analysis
• conceptual links
• semantic domain
• publication