نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• محمدرضا واعظی‌راد ¹
• ابوالفضل خوش‌منش ²

¹ دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد رشتۀ علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

² دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

چکیده

انتخاب دقیق اسماء الهی در پایان آیات قرآن کریم، یکی از جلوه‌های اعجاز بیانیِ این کتاب آسمانی است که انسجام و غنای معنایی سوره‌ها را عمق می‌بخشد. این مقاله با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی و تحلیلی و تأکید بر تحلیل سیاق و محتوای آیات، به واکاوی کاربرد معنایی اسماء الهی در پایان آیات سورۀ مجادله می‌پردازد. هدف پژوهشْ روشن ساختن حکمت الهیِ نهفته در این انتخاب‌های سنجیده و تبیین نقش آن‌ها در تقویت محورهای اساسی سوره، به‌ویژه مقابله با جریان مخالفت و دشمنی با خدا و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و نیز مواجهه با رفتار منافقانۀ برخی افراد است. نتایج نشان می‌دهد که هریک از اسما، با دقت و متناسب با محتوای هر آیه برگزیده شده است و پیوندی عمیق با پیام کلی سوره دارد. اسماء الهی در پایان آیات فقط جنبۀ تزئینی یا تأییدی ندارند، بلکه کارکردهایی فعال همچون تأکید بر نظارت کامل خداوند (مانند سمیع، بصیر، علیم، خبیر)، ایجاد تعادل میان شریعت و رحمت الهی (مانند عفوّ، غفور، رحیم)، هشدار و تذکر به معاندان (مانند شهید)، و تضمین پیروزی جبهۀ حق (مانند قویّ، عزیز) را ایفا می‌کنند. چینشِ هدفمند این اسما ساختار معنایی سوره را منظم ساخته است و پیام‌های اعتقادی و تربیتی آن را برای مخاطب پررنگ‌تر و ماندگارتر می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

• اسماء الهی
• سورۀ مجادله
• پایان آیات
• ارتباط معنایی
• انسجام معنایی

موضوعات

• علوم قرآنی

عنوان مقاله [English]

The Semantic Function of Divine Names in the Epilogs of the Verses of Surah al-Mujādalah

نویسندگان [English]

• Mohammad Reza Vaezi Rad ¹
• Abolfazl Khoshmanesh ²

¹ MA Graduate, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

² Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The precise selection of divine names at the end of the verses of the Holy Quran is one of the manifestations of the rhetorical inimitability of this divine book, which deepens the coherence and semantic richness of the surahs. Using a descriptive-analytical approach and emphasizing the analysis of context and content of the verses, this article examines the semantic function of divine names at the end of the verses of Surah al-Mujādalah. The aim is to clarify the divine wisdom behind these measured choices and to explain their role in strengthening the main themes of the surah, particularly confronting the current of opposition and enmity towards God and the Prophet (PBUH), as well as dealing with the hypocritical behavior of some individuals. The results show that each of the divine names has been chosen precisely and in accordance with the content of each verse, and has a deep connection with the overall message of the surah. The divine names at the end of the verses are not merely decorative or confirmatory; rather, they play active functions such as emphasizing God's complete supervision (e.g., Samīʿ, Baṣīr, ʿAlīm, Khabīr), creating a balance between divine law and mercy (e.g., ʿAfuww, Ghafūr, Raḥīm), warning and reminding the obstinate (e.g., Shahīd), and guaranteeing the victory of the truth front (e.g., Qawī, ʿAzīz). The purposeful arrangement of these names organizes the semantic structure of the surah and makes its doctrinal and educational messages more prominent and enduring for the audience.

کلیدواژه‌ها [English]

• Divine Names
• Surah al-Mujādalah
• Epilogs of Verses
• Semantic Connection
• Coherenc