نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• حسین جدی ¹
• حمید قربان پور لفمجانی ²

¹ نویسنده مسئول، دانش‌آموخته دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

میان آورده‌هایِ مفسران با ساختارِ متنیِ قرآن کریم، پیوندی دوسویه، بلکه متکامل وجود دارد. بدان معنا که نوعِ تلقیِ معرفت‌شناختیِ مفسر در مواجهه با متن قرآنی، نقشِ تعیین‌کننده‌ای را در چگونگیِ تعاملِ وی در آوردگاه تفسیری ایفا می‌کند. اصولاً جریان فهمِ قرآن، در پهنای تاریخ را می‌توان از رهگذر دو مسیرِ «خطی» و «غیرخطی» نیز، بازجُست. در«فهم خطی»، امکان پیوندهایِ لفظی، معنایی و دلالی با سایر اجزای متن، به صورتِ ترتیبی و متوالی است؛ اما در«فهم غیرخطی_شبکه‌ای»، مفسر ضمن توجه به گستره «فهم‌خطی»، با شبکه‌ای از روابط پیچیده درون متنیِ قرآن نیز، مواجه است که هر یک به نحوِ گوناگونی با دیگری در ارتباط‌ند. این مقاله، در مقام یافتنِ داده‌ها و گردآوریِ گزاره‌ها، بر پایه مراجعه به منابعِ کتابخانه‌ای، و در مقام تجزیه، دسته‌بندیِ داده‌هایِ کیفی، پردازش و نتیجه‌گیری، آمیزه‌ای از رویکرد تحلیلی_تفسیری بهره بوده است. لذا، این مواجهه معرفت شناختیِ مفسر با متن شبکه‌ای قرآن را می‌توان یک نوع حالتِ انعطافی، ارتباطی و رفت و برگشتی دانست که در تمامی سطوح گوناگون اجزای درون‌متنی شامل: «واژه‌ای و بینا واژه‌ای»، «ترکیبی و بینا ترکیبی»،«جمله‌ای و بینا جمله‌ای(آیه‌ای و بینا آیه‌ای)، «موضوعی و بینا موضوعی»، «سیاقی و بینا سیاقی» و «درون سوره‌ای و بینا سوره‌ای» امکان تحقق دارد. بر‌این پایه، «فهم شبکه‌ای»، نه‌تنها «فهم خطی» را وا نمی‌گذارد، بلکه در ضمن اعتنای به آن، افق نگاه به «متن»، سطحِ انتظار و برداشت‌های مفسر در رابطه با «مقصود ماتن» را روشمند ساخته و آن را توسعه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• متن شبکه‌ای
• فهم خطی
• فهم شبکه‌ای
• معرفت‌شناختی قرآن
• پیش‌فرضِ قرآنی

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

Exploring the dimensions of commentators' epistemological encounter in how they interact with the networked text of the Quran

نویسندگان [English]

• Goseein Jeddi ¹
• hamid ghorbanpoor ²

¹ PhD graduate, Quranic & Hadith Sciences, Faculty of Theology &Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

² Assistant Professor, Quranic & Hadith Sciences, Faculty of Literature & Humanities , University of Guilan , Rasht , Iran

چکیده [English]

There is a two-way, even complementary, connection between the achievements of the commentators and the textual structure of the Holy Quran. This means that the type of epistemological approach of the interpreter when faced with the Quranic text plays a decisive role in how she interacts in the interpretive arena. Basically, the flow of understanding the Quran throughout history can be viewed through both "linear" and "non-linear" paths .In "linear understanding", the possibility of verbal, semantic, and denotative connections with other components of the text is sequential . But in "non-linear-network understanding", the interpreter, while paying attention to the scope of "linear understanding", is also faced with a network of complex intra-textual relationships in the Quran, each of which is related to the other in different ways. This article used a combination of an analytical-interpretive approach in terms of finding data and compiling propositions, based on reference to library sources, and in terms of analyzing, categorizing qualitative data, processing, and drawing conclusions.Therefore, this epistemological encounter of the interpreter with the networked text of the Quran can be considered a kind of flexible, communicative, and reciprocal state that can be realized at all different levels of intratextual components. On this basis, "network understanding" not only does not abandon "linear understanding", but while taking it into account, it also methodically develops and expands the horizon of looking at the "text", the level of expectations and perceptions of the interpreter regarding the "intention of the Writer and speaker".

کلیدواژه‌ها [English]

• Network text
• linear understanding
• network understanding
• epistemology of the Quran
• Quranic premise