نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• امید قربانخانی ¹
• سید محمود طیب‌حسینی ²

¹ نویسنده مسئول، استادیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

² استاد، گروه قرآن‌پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

چکیده

از موضوعات زیربنایی در فهم و تفسیر قرآن، شناسایی و تفکیک انواع مختلف دلالت‌ها در کلام الهی است. تنقیح دلالت‌های قرآن می‌تواند ملاکی برای ارزیابی و سنجش برداشت‌های تفسیری فراهم کند و مانع از تفاسیر ذوقی و سلیقه‌ای شود. به‌رغم اهمیت این موضوع، اقسام مدلول‌های قرآن تاکنون به‌صورت تفصیلی و مستقل مورد مطالعه قرار نگرفته است. از طرفی، انتساب هر نوع دلالتی به قرآن کریم نیازمند دلیل معتبر است. ازاین‌رو پژوهش حاضر با تکیه بر روایات معصومان(ع) به‌عنوان مهم‌ترین مرجع فهم قرآن، به مطالعه تحلیلی-توصیفی دلالت‌های قرآنی پرداخته و به جهت گستره بحث، بررسی خود را محدود به مدلول‌های ظاهری نموده است. بنابه نتایج پژوهش، مدلول‌های ظاهری قرآن در سه دسته کلی جای می‌گیرند: مدلول‌های منطوقی، مدلول‌های التزامی اخص و مدلول‌های التزامی اعم. در ذیل این مدلول‌ها، اقسام مختلفی همچون مدلول حقیقی، مجازی، کنایی، ایهامی، تقدیری، پیش‌انگاری، تعریضی، استلزامی، تقریری و... قرار دارند که جستار پیش‌رو به تبیین آن‌ها پرداخته و برای هر یک نمونه‌های روایی ارائه نموده است.

کلیدواژه‌ها

• مدلول ظاهری
• ظاهر قرآن
• روایات تفسیری
• دلالت قرآنی

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

A Narrative Approach to the Types of Apparent Significations in the Quran

نویسندگان [English]

• Omid Qorbankhani ¹
• Seyed Mahmoud Tayyeb Hoseini ²

¹ Corresponding author, Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.

² Professor, Department of the Quranic Studies, Research Institute of Hawzeh and University, Qom, Iran.

چکیده [English]

One of the foundational topics in understanding and interpreting the Quran is identifying and differentiating the various types of significations present in the Divine speech. Clarifying the Quranic significations can serve as a criterion for evaluating and measuring interpretative readings and can prevent subjective and arbitrary exegeses. Despite the importance of this matter, the types of the Quran’s meanings have not yet been studied in a detailed and independent manner. Moreover, attributing any type of signification to the Holy Quran requires a valid proof. Therefore, this study adopts an analytical-descriptive approach to examine Qur’anic significations, relying on the narrations of the Infallibles (pbut) as the most important source for understanding the Qur’an. Given the scope of the discussion, the research is limited to apparent significations. According to the findings of the research, the apparent meanings of the Quran fall into three general categories: explicit significations (Maḍlūl-e manṭūqī), narrower implicative significations (Maḍlūl-e eltezāmī akhaṣṣ), and broader implicative significations (Maḍlūl-e eltezāmī a'amm). Under these categories, various types such as literal, metaphorical, allusive, ambiguous, implied, anticipatory, critical or censuring, inferential, assertive/confirmative, and others are classified. This study explains these categories and provides narrational examples for each.

کلیدواژه‌ها [English]

• Apparent Signification
• Literal Meaning of the Quran
• Interpretative Narrations
• Qur’anic Indication