نوع مقاله : پژوهشی
نویسنده
استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران
چکیده
هدف:پژوهش حاضر با هدف استخراج مدل تصمیمگیریِ عاملیتمحور در مراجعان مذهبی، به واکاوی تطبیقی آموزههای قرآن کریم، لایههای روایی و دستاوردهای روانشناسی میپردازد. تمرکز اصلی این تحقیق بر تعدیل فشارهای روانی ناشی از روایات ترهیبی و بازیابی ارادهی فردی در پرتو نظامِ یُسر و مدیریتمحورِ قرآنی است.
روش:این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است که با بهرهگیری از روش «تحلیل مضمون» و رویکرد «تفسیر موضوعی ساختارگرا»، به بررسی نظام واژگانی وحی و تطبیق آن با سازههای روانشناختیِ پرداخته است.
یافتهها:واکاوی محکماتِ قرآن نشان میدهد که وحی الهی با حاکمیت بخشیدن به مفاهیمی همچون «عزم» (رسمیت اراده)، «لاجُناح» (تنزیه از ملامت) و «یُغْنِ اللَّهُ» (مدیریت اضطرابِ آینده)، بستر لازم برای بازیابی عاملیت انسان را فراهم کرده است. یافتهها حاکی از آن است که برخلاف انگارههای سختگیرانه، در پارادایم قرآنی اصالت با «کرامت انسانی» و «نفی ضِرار» است و تقوا نه در بقایِ صُلبِ رابطه، بلکه در مدیریت اخلاقیِ اراده (تسریح باحسان) تجلی مییابد.
نتیجهگیری:بر اساس اصل «عرض روایات بر قرآن»، انذارهای روایی ناظر به طلاقهای هوسمدارانه است و نباید منجر به «فلجِ تصمیمی» در بنبستهای واقعی گردد. مدلِ مستخرج از این تحقیق نشان میدهد که با بازتعریفِ «یُسرِ قرآنی»، میتوان میان آموزههای وحیانی و سلامت روان توازن برقرار کرد و مراجع را به سوی یک تصمیم مسئولانه و گرهگشا هدایت نمود.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Explaining a Divorce Decision-Making Model Based on Client Agency: A Comparative Analysis of the Holy Quran, Islamic Hadiths, and Modern Psychology
نویسنده [English]
- Hamid-Reza Imanifar
Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Objective: The present study aims to extract an agency-oriented decision-making model for Religious Clients by conducting a comparative analysis of Quranic teachings, tradition (Hadith) layers, and modern psychological findings. The primary focus of this research is to mitigate the psychological pressures arising from deterrent (warning-based) narrations and to reclaim individual will within the light of the Quranic facilitative (Yusr) and management-oriented system.
Method: This research is descriptive-analytical, employing "Thematic Analysis" and a "Structuralist Thematic Interpretation" approach to examine the lexical system of Revelation and its alignment with psychological constructs.
Findings: An analysis of the Quranic "Muhkamat" (clear verses) reveals that Divine Revelation provides the necessary grounds for reclaiming human agency by prioritizing concepts such as ’Azm (formalization of will), La-Junah (absolution from blame), and Yughni-Allah (management of future anxiety). The findings indicate that, contrary to rigid perceptions, the Quranic paradigm prioritizes "human dignity" and the "negation of harm" (Nafy al-Dirar). Consequently, piety (Taqwa) is manifested not in the rigid preservation of a relationship at any cost, but in the ethical management of one's will through "graceful release" (Tasrih bi-Ihsan).
Conclusion: Based on the principle of "evaluating narrations against the Quran," deterrent warnings are applicable to impulsive or whim-based divorces and should not lead to "decisional paralysis" in genuine deadlocks. The model derived from this study demonstrates that by redefining "Quranic Facilitation" (Yusr), a balance can be established between revelatory teachings and mental health, guiding clients toward a responsible and problem-solving decision
کلیدواژهها [English]
- Client Agency
- Divorce Decision-making
- Quranic Realism
- Negation of Harm (Dirar)
- Cognitive Overload
- Psychology of Religion
)