نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• شعبان نصرتی ¹
• محمد رکعی ²

¹ استادیار پژوهشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

² هیات علمی پژوهشگاه قرآن و حدیث

چکیده

وجود روح نباتی به عنوان یکی از آموزه‌های قرآنی، از سوی بسیاری از مفسران پذیرفته یا اثبات شده است. آنان روح و نفس را به سه قسم روح نباتی، روح حیوانی و روح انسانی تقسیم می‌کنند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی درصدد بررسی میزان تأیید این فرضیه بر اساس ظهور آیات قرآن است. پرسش اصلی آن است که آیا روح نباتی یک آموزه قرآنی است یا از ظهور آیات استفاده نمی‌شود؟

یافته‌ها نشان می‌دهد که از ظهور آیات قرآن، روح نباتی نه اثبات و نه نفی می‌شود و اثبات آن نیازمند ادله بیرونی است. در قرآن، رویش گیاهان تنها برای باورپذیری معاد و توحید بیان شده و فاعل اصلی این حرکت، خداوند دانسته شده است. عواملی مانند قابلیت گیاه و زمین، و نقش آب به عنوان عنصر حیات‌بخش، در فرآیند رشد—شکافته شدن دانه، سبز شدن گیاه و شکافتن زمین—مؤثرند. اما در هیچ مرحله‌ای دلیل قرآنی بر اثبات یا نفی روح نباتی اقامه نشده است.

دلایل عقلی ارائه‌شده بر ملازمه حیات با روح استوارند که خود یک ادعاست. از منظر تجربی نیز تمام مراحل رشد گیاه با فرآیندهای فیزیکی-طبیعی قابل تبیین است و این مراحل، افعال طبیعی محسوب می‌شوند که به فاعل طبیعی ارجاع داده می‌شوند. بنابراین، ارجاع به یک هویت مستقل خارج از توانایی‌های فیزیکی گیاه، تنها در صورتی ضروری است که تبیین فیزیکی قادر به توضیح رشد و نمو نباشد.

کلیدواژه‌ها

• روح
• روح نباتی
• رویش گیاهان
• نفس نباتی

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

Analysis and Examination of the Plant Spirit as a Quranic Teaching

نویسندگان [English]

• shaeban nosrati ¹
• mohamad rokkaei ²

¹ gg

² نم

چکیده [English]

Many Quranic interpreters have accepted or argued for the existence of a "plant spirit" (al-rūḥ al-nabātī), classifying the spirit into three types: vegetative, animal, and human. This research employs a descriptive-analytical method to investigate whether the concept of a plant spirit can be derived from the apparent meaning (ẓawāhir) of the Quranic verses.



The findings indicate that the Quranic text neither explicitly affirms nor denies the existence of a plant spirit. Its confirmation, therefore, relies on external evidence. In the Quran, the sprouting and growth of plants are primarily presented as signs to instill belief in resurrection (maʿād) and monotheism (tawḥīd), with God being the ultimate agent behind this phenomenon. While factors such as the receptivity of the earth and the plant, and the vital role of water are mentioned in the natural process of growth—including the splitting of the seed, greening, and breaking through the earth—none of these stages provide definitive scriptural proof for or against an independent plant spirit.



The rational argument for its existence, based on the necessary correlation between life and spirit, remains an unsubstantiated claim. From an empirical perspective, all stages of plant growth can be explained through physical and natural processes. These processes are considered natural acts attributable to natural agents. Resorting to an independent entity, such as a plant spirit, is only necessary if physical explanations prove insufficient to account for the phenomena of growth and development.

کلیدواژه‌ها [English]

• Spirit
• plant spirit
• plant growth
• plant soul