نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• عباس پسندیده

گروه حدیث/دانشکده علوم و معارف حدیث/دانشگاه قرآن و حدیث

چکیده

فشار اجتماعی به عنوان یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های انسانی، می‌تواند افراد را بدون اجبار مستقیم به تبعیت از اکثریت سوق دهد و مقاومت در برابر آن نیازمند توانمندی‌های شناختی و اخلاقی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مکانیسم‌های شناختی-هیجانی فشار اجتماعی و نقش پدیده «اعجاب ناشی از کثرت» در رفتار انسان انجام شده است. این مطالعه بر اساس روش فهم علمی و با استفاده از رویکرد پژوهش معکوس، آیه 100 سوره مائده را مورد تحلیل قرار داده است تا قوانین پایه و زیرساخت‌های انسانی نهفته در آن را کشف کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اعجاب در انسان‌ها به شدت تحت تأثیر نظام ارزیابی عددمدار یا ارزش‌مدار قرار دارد. اعجاب ناشی از کثرت می‌تواند فرد را به سمت تبعیت کورکورانه از اکثریت سوق دهد، اما این اثرگذاری توسط دو نظام دیگر قابل مهار است: نخست نظام تنظیم‌گری رفتار (تقوا و پایبندی به آیین) و دوم نظام ارزیابی که دو محور دارد: ارزیابی ارزشی و ارزیابی پیامد و سرنوشت. این مطالعه با ارائه چارچوب انسان‌شناختی برای فهم اعجاب ناشی از اکثریت، نشان می‌دهد که آموزه‌های قرآنی می‌توانند مکمل تحلیل‌های روان‌شناختی و اجتماعی باشند و به طراحی برنامه‌های آموزشی، تربیتی و مدیریتی جهت تقویت مقاومت فرد در برابر فشارهای اجتماعی کمک کنند. یافته‌های این پژوهش می‌توانند در حوزه‌های روان‌شناسی اجتماعی، آموزش دینی، مدیریت گروهی و سیاست‌گذاری فرهنگی کاربردی باشند.

کلیدواژه‌ها

• فشار اجتماعی
• اعجاب عددی
• اعجاب ارزشی
• نظام ارزیابی دو قطبی
• فهم علمی متون دینی
• روش پژوهش معکوس

موضوعات

• تفسیر

عنوان مقاله [English]

"An Analytical Examination of the Verse 'Say, "The evil and the good are not equal, even though the abundance of evil may impress you"' and Discovering Its Underlying Principle in Social Pressures"

نویسنده [English]

• abbas pasandide

Department of Hadith / Faculty of Hadith Sciences / Education / University of Quran and Hadith

چکیده [English]

Social pressure, as one of the most complex human phenomena, can lead individuals to conform to the majority without direct coercion, and resisting it requires cognitive and moral competencies. The present study was conducted with the aim of analyzing the cognitive–emotional mechanisms of social pressure and the role of the phenomenon of “awe arising from multiplicity” in human behavior.



Based on a scientific understanding method and employing a reverse research approach, this study analyzes verse 100 of Surah al-Ma'idah to uncover the fundamental principles and underlying human structures embedded within it. The findings indicate that awe in human beings is strongly influenced by an evaluation system that is either number-oriented or value-oriented. Awe arising from multiplicity may drive individuals toward blind conformity with the majority; however, this influence can be regulated by two other systems: first, the behavioral regulation system (taqwa and adherence to moral-religious norms), and second, the evaluative system, which operates along two axes—value-based evaluation and evaluation of consequences and ultimate outcomes.

By providing an anthropological framework for understanding awe induced by the majority, the study demonstrates that Qur’anic teachings can complement psychological and social analyses and contribute to the design of educational, developmental, and managerial programs aimed at strengthening individuals’ resistance to social pressure. The findings of this research may have practical implications in the fields of social psychology, religious education, group management, and cultural policymaking

کلیدواژه‌ها [English]

• Social Pressure
• Numerical Admiration
• Value-based Admiration
• Polarized Assessment System