دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های قرآنی 2251-9378 22 42 2025 12 22 The Lexical System of Sūrah al-Burūj Based on the Cognitive Mechanisms of Steadfastness in Faith نظام واژگانی سورۀ بروج بر اساس سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان 259 293 2139 10.30513/qd.2025.7213.2596 FA منصور حمیرانی کارشناسی ارشد رشتۀ علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، فسا، ایران. ابراهیم زارعی فر استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران. Journal Article 2025 07 21 Asemantic study of the Qur’anic lexis, which is so wisely embedded within the coherent structure of its surahs, facilitates access to an integrated network of the Book’s profound meanings. Each surah is formed with a specific discursive structure, its lexical system purposefully organized to serve its pedagogical intent. Adopting an analytical approach with a focus on lexical semantics, this study examines the cognitive mechanisms underpinning steadfastness in faith amid trial and suffering within Sūrah al-Burūj. The findings indicate that the surah’s lexical system is meticulously designed in alignment with its core discourse—fortifying faith amidst adversity. Through unique lexical choices such as al-burūj (the constellations), al-maw‘ūd (the Promised Day), shāhid and mashhūd (witness and witnessed), shahīd (martyr), aṣḥāb al-ukhdūd (the companions of the trench), qu‘ūd (sitting), intiqām (retribution), baṭsh (seizure), muḥīṭ (encompassing), maḥfūẓ (preserved), and al-fawz al-kabīr (the great success), it instills a message of perseverance. Further analysis reveals that the surah’s lexical field is organized within a protective framework; the lexical items operate not in isolation but within an interconnected network linked to the surah’s discursive context, thereby representing deeper layers of the functionality of enduring faith. مطالعۀ معناشناختی واژگان قرآن که به‌گونه‌ای حکیمانه در ساختار منسجم سوره‌ها و آیات جای‌گذاری شده‌اند، امکان دستیابی به شبکه‌ای منسجم از معانی ژرف این کتاب را فراهم می‌آورد. هر سوره در قالب ساختاری هدفمند و گفتمانی خاص شکل گرفته است و نظام واژگانی‌اش متناسب با غرض هدایتی آن، هدفمند سازمان یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و با تمرکز بر معناشناسی واژگان در بستر سورۀ بروج، به واکاوی سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان در برابر فتنه و رنج می‌پردازد. بنابر یافته‌های پژوهش، نظام واژگانی سوره متناسب با گفتمان سوره (تثبیت ایمان در دلِ رنج‌ها) طراحی شده و با واژگان و ترکیباتی منحصربه‌فرد مانند «بروج، موعود، شاهد و مشهود، شهید، اصحاب الاخدود، قعود، انتقام، بطش، محیط و محفوظ، فوز کبیر»، پیام پایداری و استقامت را به مؤمنان القا می‌کند. بررسی بیشتر این پژوهش به این نکته انجامید که فضای واژگانی این سوره با ساختاری محافظتی و مراقبتی سازمان یافته است، به‌گونه‌ای که واژه‌ها نه به‌صورت منفرد، بلکه در شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته و در پیوند با فضای گفتمانی سوره، لایه‌های عمیق‌تری از کارکردهای ایمانِ پایدار را بازنمایی می‌کنند. https://qd.razavi.ac.ir/article_2139_79a672ce763f93cc2e4d08c027cbe5f3.pdf