دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های قرآنی 2251-9378 22 42 2025 12 22 An Ontological Analysis of Human Dignity and Its Relation to Tafḍīl (Preferential Grace) in the Verse of Honoring (Q17:70) تحلیل هستی‌شناختی کرامت انسانی و نسبت آن با تفضیل در آیۀ‌ تکریم 123 154 2120 10.30513/qd.2025.6801.2502 FA مجتبی مستشرق دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، گروه تفسیر و علوم قرآن، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران. علی اوسط باقری استادیار، گروه تفسیر و علوم قرآن، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران. Journal Article 2025 02 14 The "Verse of Honoring" (Āyat al-Takrīm, Q17:70) is a foundational Quranic verse that elucidates humanity's status within the cosmos by introducing the twin concepts of "honoring" (takrīm) and "preferential grace" (tafḍīl), pointing to inherent human dignity and their superiority over other creatures. This study aims to provide an ontological explanation of human dignity and to conceptually analyze its relationship with tafḍīl, thereby offering a coherent and precise interpretation of the verse. Employing a library-based research method and an analytical-interpretive approach grounded in thematic exegesis (tafsīr mawḍūʿī), the research argues that a clearer understanding of inherent dignity and its connection to human superiorities can establish a theoretical basis for re-examining the Quranic system of human valuation and for rationally defending the principles of human rights from a monotheistic perspective. The findings indicate that human dignity in this verse is a divine, universal, and inalienable endowment intrinsic to the essence of the human species, existing potentially within every individual. This dignity can only become the source for enjoying human rights and status when actualized through one’s voluntary pursuit of perfection. Furthermore, tafḍīl is analyzed as the external manifestation of this inherent dignity in comparison to other creations, revealing a hierarchical relationship between the two concepts. The study also demonstrates that the term "kathīr" (many) in the phrase "faḍḍalnāhum ʿalā kathīr mimmā khalaqnā" signifies the abundance of beings over whom humans are preferred, not a limitation that would imply the denial of human superiority over certain creatures, such as angels. آیۀ تکریم (اسراء/۷۰ )، از آیات بنیادین قرآن در تبیین منزلت انسان در نظام آفرینش است که با دو تعبیر «تکریم» و «تفضیل»، به کرامت ذاتی و برتری انسان بر سایر مخلوقات اشاره دارد. این پژوهش با هدف تبیین هستی‌شناختی کرامت انسانی و تحلیل مفهومی نسبت آن با تفضیل، درصدد قرائتی منسجم و دقیق از آیۀ تکریم است. این تحقیق با روش مطالعۀ کتابخانه‌ای و حل مسئلۀ تحلیلی-تفسیری، مبتنی بر تفسیر موضوعی، به آن می‌پردازد. فهم روشن‌تر از حقیقت کرامت ذاتی و نسبت آن با برتری‌های نسبی انسان می‌تواند پایه‌ای نظری برای بازخوانی نظام ارزش‌گذاری انسانی در قرآن و دفاع عقلانی از مبانی حقوق بشر در نگاه توحیدی فراهم کند. بر اساس یافته‌های پژوهش، کرامت انسان در این آیه، موهبتی الهی، همگانی، غیرقابل سلب و متعلق به ذات نوع انسان است که در وجود همۀ افراد بشر به‌صورت بالقوه نهاده شده است. این کرامتْ تنها در صورت فعلیت یافتن از طریق حرکت اختیاری انسان در مسیر کمال، می‌تواند منشأ بهره‌مندی از حقوق و شئون انسانی گردد. در ادامه، «تفضیل» به‌مثابۀ تجلی بیرونی کرامت انسان در مقایسه با سایر مخلوقات تحلیل شده و روشن گردیده است که این دو مفهومْ در نسبت طولی با یکدیگرند. همچنین تفسیر واژۀ «کثیر» در عبارت <فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا> ناظر به فراوانی مفضَّل‌علیه است نه تحدید دایرۀ آن، تا از آن نفی برتری نوع انسان بر برخی مخلوقات مانند فرشتگان را نتیجه گرفت. https://qd.razavi.ac.ir/article_2120_8f29ad241e080bf8cd4c9ad7ffef90e2.pdf